از اين منازل را وقوف بر مطلوب شمرند . و بعضى عبور از چهار مرحله دانسته‌اند ؛ چنان كه از بايزيد بسطامى نقل شده است كه گفت : روز اوّل دنيا را ترك كردم ؛ و روز دوّم آخرت را ترك كردم ؛ و روز سوّم از ما سِوَى الله گذشتم ؛ و روز چهارم پرسيدند : ما تُريدُ ؟ چه ميخواهى ؟ گفتم : أريدُ أنْ لا اريدَ ، ميخواهم چيزى نخواهم . و اين اشاره به همان مطلبى است كه بعضى در تعيين منازل اربعه گويند : اوّل ترك دنيا ؛ دوّم ترك عقبى ؛ سوّم ترك مولى ؛ چهارم ترك ترك . و بعضى عوالم را پنج خوانده‌اند و آن را عوالم حَضَراتِ خَمس گويند ؛ چنانچه در دعاى منسوب به مولى الموالى أمير المؤمنين عليه السّلام وارد است كه : اللَهُمَّ نَوِّرْ ظَاهِرِى بِطَاعَتِكَ ، وَ بَاطِنِى بِمَحَبَّتِكَ ، وَ قَلْبِى بِمَعْرِفَتِكَ ، وَ رُوحِى بِمُشَاهَدَتَكِ ، وَ سِرِّى بِاسْتِقْلَالِ اتِّصَالِ حَضْرَتِكَ ؛ يَا ذَا الْجَلَالِ وَ الإكْرَامِ . « 1 » و نيز محيى الدّين عربى در ضمن صلوات خود بر خاتم الانبياء محمّد بن عبد الله صلّى الله عليه و آله و سلّم گويد : مُحْصى عَوالِمِ الْحَضَراتِ الْخَمْسِ فى وُجودِهِ ؛ وَ كُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْناهُ فِي إِمامٍ مُبِينٍ . و بعضى اين عوالم پنجگانه را به عوالم طبع و مثال و عقل و سرّ و ذات تعبير فرموده‌اند .

--> ( 1 ) « بحار » طبع كمپانى ج 6 ص 393 .